Zakład Biochemii Klinicznej

Kierownik Zakładu:
Dr n. farm. Paweł Kunicki

Pracownie Zakładu:

• Pracownia Biologicznie Czynnych Peptydów
• Pracownia Farmakologii Klinicznej i Terapii
• Pracownia Badań Płytkowych

Działalność kliniczna

• Biochemiczna diagnostyka nadciśnienia tętniczego
• Terapia monitorowana stężeniem leku we krwi
  • digoksyna
  • leki antyarytmiczne
  • leki immunosupresyjne
• Kontrola leczenia przeciwpłytkowego

Metody diagnostyczne stosowane w Zakładzie Biochemii Klinicznej

1. Biochemiczna diagnostyka nadciśnienia tętniczego.

Guz chromochłonny (pheochromocytoma) występuje u około 1% pacjentów
z nadciśnieniem tętniczym powodowanym nadmiernym wydzielaniem katecholamin przez tkankę guza. Laboratoryjna diagnostyka pheochromocytoma polega na wstępnym oznaczeniu metabolitów katecholamin – metoksykatecholamin w dobowej zbiórce moczu. W badaniu przesiewowym oznacza się stężenie sumy metoksyadrenaliny i metoksynoradrenaliny po chromatografii próbki moczu na kolumnie z żywicą jonowymienną i utlenieniu do waniliny. Stężenie waniliny oznaczane jest spektrofotometrycznie przez pomiar absorbancji przy długości fali 360 nm. Wartości prawidłowe wydalania metoksykatecholamin wynoszą dla tej metody < 1000 µg/24h. Następnym etapem diagnostyki jest oznaczenie stężenia amin katecholowych : adrenaliny (A), noradrenaliny (NA) i dopaminy (D) w dobowej zbiórce moczu. Oznaczenie wykonywane jest metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) stosując kolumnę z fazą odwróconą i detekcję elektrochemiczną. Dla tej metody oznaczania wartości prawidłowe wydalania katecholamin wynoszą: NA – 12,1-85,55 µg/24h, A – 1,7-22,4 µg/24h, D – 0-498 µg/24h.

Oznaczanie aktywności reninowej osocza (ARO) oraz aldosteronu jako wskaźników układu renina-angiotensyna-aldosteron stosuje się w różnicowej diagnostyce pierwotnego i wtórnego aldosteronizmu. ARO oznaczana jest metodą radioimmunologiczną (RIA) jako ilość (ng) wytworzonej angiotensyny I przez 1 ml osocza w czasie 1 godziny (ng/ml/godz.). Zakres wartości prawidłowych dla pacjentów na diecie normosodowej (100 – 150 mEq) wynosi w pozycji leżącej 0,2-2,8 ng/ml/godz. a w pozycji stojącej 1,5-5,7 ng/ml/godz.

Oznaczenie stężenia aldosteronu wykonuje się w surowicy i/lub w moczu metodą RIA z wykorzystaniem wysoce swoistych przeciwciał monoklonalnych nie dających reakcji krzyżowych z innymi sterydami. Wartości prawidłowe stężenia aldosteronu w surowicy wynoszą: w pozycji leżącej – 7,5-150 pg/ml, w pozycji stojącej 35 – 300 pg/ml. Prawidłowe wydalanie aldosteronu w moczu wynosi 2,8 – 30,0 µg/24h.

2. Terapia monitorowana stężeniem leku we krwi.

Terapia monitorowania stężeniem leku (pomiar minimalnego – przed podaniem porannej dawki leku, w stanie stacjonarnym) obejmuje następujące leki:

• Digoksyna w surowicy
• Leki antyarytmiczne
  • amiodaron + dezetyloamiodaron w surowicy
  • propafenon + 5-hydroksypropafenon w surowicy
  • meksyletyba w surowicy
  • sotalol w surowicy
• Leki przeciwpadaczkowe
  • fenytoina w surowicy
  • karbamazepina w surowicy
  • kwas walproinowy w surowicy
• Leki immunosupresyjne
  • cyklosporyna w pełnej krwi
  • takrolimus w pełnej krwi
  • ewerolimus w pełnej krwi
  • kwas mykofenolowy (MPA) w osoczu

Do wykonania oznaczeń w surowicy krwi niezbędne jest pobranie 3 ml krwi na skrzep (tak aby otrzymać 1 ml surowicy). Do oznaczeń w osoczu i pełnej krwi należy pobrać 2 ml krwi do probówki zawierającej K3-EDTA. Badania wykonywane są zwalidowanymi metodami wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) oraz metodami immunochemicznymi
z zastosowaniem technik: EMIT, MEIA, FPIA.

3. Kontrola leczenia przeciwpłytkowego

Efekt przeciwpłytkowy aspiryny (ASA) jest monitorowany metodą agregacji optycznej bogatopłytkowego osocza indukowanej epinefryną oraz w analizatorze funkcji płytek PFA-100 przez pomiar czasu zamknięcia (CT) w układzie Kolagen/Epinefryna (CT-CEPI) i Kolagen/ADP (CT-CADP). Wydłużenie CT -CEPI (powyżej 165 sek.) przy prawidłowym CT -CADP (w zakresie 71-118 sek.) świadczy o wrażliwości pacjenta na ASA oraz efektywnym leczeniu przeciwpłytkowym.

Skuteczność leczenia clopidogrelem (Plavix) oceniana jest przez hamowanie agregacji bogatopłytkowego osocza indukowanej ADP. Hamowanie agregacji powyżej 10% w stosunku do maksymalnej agregacji przed podaniem leku lub w stosunku do agregacji grupy kontrolnej (zdrowych ochotników) świadczy o  prawidłowym, efektywnym leczeniu.

Działalność naukowa

Działalność naukowa Zakładu Biochemii Klinicznej skupia się na następujących podstawowych zagadnieniach:

• Ocena kliniczna i znaczenie praktyczne nowych testów biochemicznych      różnicujących stan niedokrwienia od martwicy mięśnia sercowego
• Molekularne mechanizmy chorób układu krążenia ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia osi czynników wzrostowych
• Mechanizmy oporności na leczenie przeciwpłytkowe: ASA i Clopidogrel
• Monitorowanie i analiza farmakokinetyczna leczenia immunosupresyjnego po przeszczepie serca

Publikacje pracowników Zakładu Biochemii Klinicznej w latach 2005 – 2006.

• prace oryginalne - 6
• prace poglądowe - 3
• prace kazuistyczne - 1
• komunikaty zjazdowe
  • międzynarodowe - 46
  • krajowe - 3

Sumaryczny IF = 9,616